Het ongelooflijke krimpen

ongelooflijk krinpen

‘Dit is tastbare poëzie waarin het gevaar sluimert en nooit schreeuwt, waarin de dichteres zorgvuldig en afgemeten beelden op elkaar laat reageren. Dit is poëzie waarmee je je angsten bezingt, poëzie als een manier van denken.’
VPRO Boeken

‘Helder en nuchter als Alice in Wonderland wandelt Loontjens door haar innerlijke gewaarwordingen. En dat is wat je tenslotte het meeste bijblijft aan deze bundel, niet zozeer de filosofische blik maar het kalme temperament van de toeschouwster die op zoek is naar inzicht.’
Rob Schouten, Awater

Continue reading “Het ongelooflijke krimpen”

Gedichtenbal

Gedichtenbal

Op 5 februari hebben Sven Weyens en ik voor het eerst als Aapnoot opgetreden op het Gedichtenbal. We hebben enkele van onze gedichten op muziek laten horen. Voor het eerst, dus erg spannend, maar het was een feest: naast de wat melancholieke nummers, zoals deze hier, hebben we ook ‘dance-gedichten’ laten horen! 

Hier een voorproefje.

Gedichtenbal

Aapnoot portretOptreden gedichten op muziek op Gedichtenbal

In deze samenwerking tussen een schrijver en een cellist zijn gedichten van Jannah Loontjens door Sven Weyens op muziek gezet. Het resultaat is een betoverende voorstelling.

Beluister een nummer: https://soundcloud.com/tags/aapnoot

Zie voor reserveringen: http://www.wintertuin.nl/programmas/gedichtenbal/ 

De meeuw en de psychiater

Gesprek tussen de meeuw en de psychiater

Portret_aapnootGesprek tussen de meeuw en de psychiater is een luisterboek, waarvoor de musicus Sven Weyens gedichten van mij op muziek heeft gezet. Voor de opnames van dit luisterboek hebben Sven en ik – wij noemen onszelf Aapnoot – met succes een crowd funding actie voltooid op voordekunst. Hiervoor maakten Mark Veldhuijzen van Zanten en Ivar van Hoorn een fantastisch filmpje dat nog altijd te zien is op youtube.Het luisterboek zal in het najaar bij Ambo|Anthos verschijnen.

Gesprek tussen de meeuw en de psychiater

Portret_aapnootdoor Aapnoot.

 

In het muzikaal luisterboek Gesprek tussen de meeuw en de psychiater wordt elk gedicht doorgecomponeerd vanuit improvisatie, in samenspel met muziek.

Jannah Loontjens ontvouwt in haar gedichten een eigenzinnige wijze van naar de wereld kijken. Soms licht vervreemdend, maar altijd herkenbaar. Zo ook de muziek van Sven Weyens, die het karakter van de gedichten versterkt.

De luistergedichten zijn contrasterend en gevarieerd. Er zijn gedichten die meer een filmisch karakter hebben, andere neigen naar dance, weer andere zijn een melancholische dialoog tussen stem en cello, gitaar, blokfluit, darboeka en tal van andere instrumenten.

Poëzie bereikt vaak slechts een klein publiek, maar met dit luisterboek kan daar verandering in komen. De luistergedichten zijn op elk gewenst moment te beluisteren, geven de poëzie een filmische sfeer, swingend en soms ludiek.

 

Sven en Jannah noemen zich samen Aapnoot.

Voor een voorproefje van enkele luistergedichten klik hier.

Auteur

Fragment uit Mijn leven is mooier dan literatuur (2013):

‘Ik zal niet ontkennen dat ik een hippiekind ben geweest, toch heb ik doorgaans niet het gevoel dat het over mij gaat als ik zo’n portret teruglees. De hippietijd ligt al zo’n dertig jaar achter me en in de tussentijd zijn er veel andere dingen gebeurd. Zo ben ik bijvoorbeeld begonnen met schrijven, ik heb filosofie gestudeerd, wilde fotograaf worden, ontwikkelde foto’s in een donkere kamer in New York, ben gepromoveerd in literatuurwetenschap, ik ben moeder van twee kinderen, ben kraker, huiseigenaar en huurder geweest, experimenteerde met drugs, heb veel gelift en zwartgereden, heb samengewoond met lieve en lastige mannen, ben gescheiden, heb met een vriend in een bus door Spanje rondgetrokken, heb colleges gevolgd bij Derrida, depressies gehad en ben ze weer te boven gekomen, heb allerlei baantjes gehad, van gogodanser in nachtclubs, verkoper in een bloemenwinkel en boekenwinkels tot filosofiedocent, om maar een bonte verzameling van mogelijke momenten te noemen die zich na mijn kindertijd in de Zweedse bossen hebben afgespeeld.
Sommige van de ervaringen die ik zo even in de gauwte opnoem, waren van grote invloed op mijn denken en leven, anderen waren vluchtig en hoorden bij een bepaalde periode die ik zomaar zou kunnen vergeten. Toch zou ook een enkele gebeurtenis van weinig belang in een interview of verhaal tot een scharnierpunt kunnen worden, soms vooral omdat de interviewer zich er zelf in herkent of juist omdat hij het exotisch vindt. Elke anekdote prikt een ander gaatje in de kijkdoos van het verleden, waardoor we een leven in het straaltje licht beschouwen dat door het moment van die ene anekdote, dat ene toevallige kijkgaatje valt.’

Beknopte biografie:  
Jannah Loontjens is in Denemarken geboren, ze groeide op in Zweden en Nederland. Haar eerste roman, Veel geluk, die zich deels in Zweden afspeelt en deels in Den Haag, is in 2007 bij Prometheus verschenen. Haar tweede roman Hoe laat eigenlijk verscheen in 2011 en werd genomineerd voor de Halewijn-literatuurprijs.
De dichtbundel Varianten van nu verscheen in 2002 bij Bert Bakker, haar tweede bundel Het ongelooflijke krimpen in 2006 bij Prometheus. In 2013 publiceerde ze de dichtbundel Dat ben jij toch bij Ambo, alsook de essaybundel Mijn leven is mooier dan literatuur.
Bij Ambo|Anthos verscheen ook de roman Misschien wel niet en het autobiografische filosofieboek Roaring Nineties: Of hoe de filosofie mijn leven heeft veranderd.

In 2018 verscheen Wie weet, een roman die zich afspeelt op de dag van de aanslag op Charlie Hebdo.  

In 2019 verscheen Als het over liefde gaat bij Uitgeverij Podium, een reisverhaal in de voetsporen van schrijver Frida Vogels.

In 2021 verscheen Schuldig: Een verkenning van mijn geweten, een essayistische, filosofische ontboezeming en zoektocht naar de oorsprong van haar schuldgevoelens.  

In mei 2023 verschijnt En toen ging hij, een roman die zich afspeelt in Zweden ten tijde van de moord op premier Olof Palme.

Loontjens schrijft opiniestukken en recensies voor Trouw, NRC en de Volkskrant.
Sinds 2017 verzorgt ze een maandelijkse rubriek in Filosofie Magazine, waarin ze filosofen bespreekt die van invloed zijn geweest op haar denken en schrijven.
Tevens schreef ze poëzierecensies voor Awater. Eerder schreef ze over poëzie en filosofie voor o.a. De Groene Amsterdammer. Naast haar schrijverschap, doceerde Loontjens filosofie en literatuuranalyse aan de UvA, ArtEZ, Gerrit Rietveld Academie en ISVW.  
In 1999 studeerde ze af bij filosofie (UvA) op Heideggers denken over Hölderlin. Een deel van haar filosofiestudie volbracht zij in New York aan de New School for Social Research. In 2012 promoveerde ze bij de leerstoelgroep Algemene Literatuurwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam.  
Ze publiceerde gedichten in o.a. de literaire tijdschriften Awater, Tirade, Het Liegend Konijn, Raster en Parmentier. Haar gedichten werden onder meer gebloemleesd in Komrij’s Nederlandse poëzie van de 19de tot en met de 21ste eeuw in 2000 en enige gedichten (Bert Bakker, 2004), Dagkalender van de poëzie 2004 & 2006 (Meulenhoff, 2004 / 2006 / 2008), De verhuizing (Prometheus, 2003), Nooit te vangen met haar eigen pen; de vrouwelijke stem in de Nederlandstalige poëzie in 200 gedichten (Poëziecentrum Gent, 2005), Vonken (Prometheus, 2007), De 100 beste gedichten voor de VSB Poëzieprijs 2013, De Arbeiderspers 2013.

Jannah Loontjens is deel van schrijverscollectief Fixdit.

Jannah bij Kunststof

Voor Kunststof Radio werd ik geïnterviewd over mijn essayboek Mijn leven is mooier dan literatuur, heb genoten van het gesprek met Petra Possel

Luister het hier terug.

 

Beluister hier het interview bij Kunststof Radio

Aankondiging bij Kunststof:

Aan haar dichterschap hoeft ze al niet te twijfelen en haar romans worden ook al goed ontvangen.

Jannah Loontjens komt nu met Mijn leven is mooier dan literatuur: Een kleine filosofie van het schrijverschap en wie kan dat beter beschrijven dan een gepromoveerd literatuurwetenschapper die tevens schrijver is?

Presentatie: Petra Possel

 

Mijn leven is mooier dan literatuur

Mijn leven is mooier dan literatuur

vier sterren in de Volkskrant!

volkskrantVier sterren in De Morgen!

Vier sterren in Opzij! 

 

Lees hier de recensie in de Volkskrant.

 

‘De leugen begint zodra je een verhaal vertelt.’

Groot interview in De Morgen. 

Interview in De Morgen

volkskrantDoor Cathérine Ongenae

 

Een fragment:

Alsof ze met gebolde wangen tegen een paardenbloempluisbol blaast, zo licht en tegelijk tactiel doet Loontjens verslag van het plezier van lezen en schrijven. Toch blijven de pluisjes, eens ze je raken, hardnekkig hangen. Op de vraag hoe taal ingrijpt in de werkelijkheid bestaat bijvoorbeeld geen pasklaar antwoord. Stuurt taal het denken? Denk je wel echt wat je opschrijft? Is het nog waar, eens het er staat? Staat het er wel correct? En zal de lezer je woorden begrijpen zoals jij ze hebt bedoeld? Meta, ja, maar nooit saai of encyclopedisch.

Over de bovengenoemde twijfels en angsten, bijvoorbeeld, is Loontjens erg openhartig. “Ik wilde inzicht krijgen door aan zelfonderzoekte doen”, knikt ze. “Ik heb ook paniekaanvallen, vlagen van onzekerheid entwijfels als ik aan het schrijven ben. Maar toch wil ik het blijven doen. Die tweestrijd maakt deel uit van de psychologie van de schrijver. Misschien zijn er schrijvers die zich niet zullen herkennen in de gevoelens die ik benoem, maar ik kan het me bijna niet voorstellen. Het is eigen aan het creatieve proces.”

Tweede druk van dichtbundel ‘Dat ben jij toch’!

Tweede druk van dichtbundel

Dat ben jij toch!

‘In subtiele regels die blijven fascineren roept Loontjens het sociale ongemak en de existentiële bevreemding op’

**** de Volkskrant

 

‘Aan haar dichterschap hoeft Jannah Loontjens niet te twijfelen.’

Trouw

 

Tweede druk van dichtbundel Dat ben jij toch!

datbenjijtoch‘In subtiele regels die blijven fascineren roept Loontjens het sociale ongemak en de existentiële bevreemding op’

**** de Volkskrant

 

Bestel hier de dichtbundel of download als e-boek!

 

‘Loontjens stelt vragen die nauwelijks als zodanig herkenbaar zijn. Ze registreert, tast af en noteert, onderkoeld, om de vervreemding en paniek die onder het oppervlakte schuilen in toom te houden.

….

Loontjens schept scherpe beelden – ‘mijn ogen nerveuze speurhonden’ – en toch klinkt haar poëzie bedrieglijk eenvoudig en lijken de regels licht over de pagina’s te stappen. Daardoor dringt de betekenis soms pas na een paar keer lezen echt goed door.

Aan haar dichterschap hoeft Jannah Loontjens niet te twijfelen.’

Trouw

 

 

Interview in de VPRO-gids.

vpro-gids

Interview VPRO-gids over mijn essayboek Mijn leven is mooier dan literatuur.

Wanneer durf je jezelf hardop schrijver te noemen? Het is een van de kwesties die Jannah Loontjens aansnijdt in haar filosofische essaybundel Mijn leven is mooier dan literatuur. Lees hier het hele interview.

 

Foto: Martijn van de Griendt

Interview in de VPRO-gids.

24.04.2013

door Katja de Bruin

Foto: Martijn van de Griendt

 

Hier, in een rustig café in Amsterdam-West, stellen we Jannah Loontjens (1974) boven een heerlijk zuurdesembroodje met gemarineerde groenten die vraag: wanneer durf je jezelf hardop schrijver te noemen? Jannah Loontjens: ‘Toen ik begon met schrijven, vond ik het zo pretentieus om te zeggen dat ik schrijver was, dus ik zei liever: ik schrijf. Om het bij het werkwoord te houden, bij een bezigheid in plaats van een identiteit. Maar als je een aantal boeken hebt gepubliceerd, en als je vaker benaderd wordt als schrijver, ga je je vanzelf thuis voelen bij dat label. Schrijven is wat ik het allerliefste doe, en ik leef ervan. Dus op een gegeven moment ben ik me toch vertrouwd gaan voelen met die term.’ Jannah Loontjens formuleert bedachtzaam, soms bijna onzeker, op een aangenaam bescheiden manier. Dat is ook de toon van haar boek, waarin al haar kwaliteiten samenkomen. Want ze is behalve schrijver van twee romans en drie dichtbundels ook filosoof en literatuurwetenschapper. In Veel geluk, haar eerste roman, greep ze terug op haar ongewone jeugd. Ze groeide op in de Zweedse bossen, in een heel primitief huis, zonder elektriciteit en stromend water. (‘Die mensen begrepen niet wat wij daar kwamen doen.’) Toen ze negen jaar was, nam haar moeder haar mee terug naar Nederland. Haar vader en broer bleven in Zweden. In Den Haag woonde ze met haar moeder in een kraakpand. Opnieuw was ze een buitenstaander. (‘Andere kinderen mochten niet met me spelen.’) Er zouden heel wat verhuizingen volgen. Het zijn details die tot de verbeelding spreken, en die dus in elk interview terugkeren. Het hippiekind dat schrijfster werd. Maar ze is veel meer dan dat, zoals ze zelf fraai samenvat in een lange zin in haar boek:

Fases

‘Ik heb filosofie gestudeerd, wilde fotograaf worden, ontwikkelde foto’s in een donkere kamer in New York, ben gepromoveerd in literatuurwetenschap, ik ben moeder van twee kinderen, ben kraker, huiseigenaar en huurder geweest, experimenteerde met drugs, heb veel gelift en zwartgereden, heb samengewoond met lieve en lastige mannen, ben gescheiden, heb met een vriend in een bus door Spanje rondgetrokken, heb colleges gevolgd bij Derrida, depressies gehad en ben ze weer te boven gekomen, heb allerlei baantjes gehad, van gogodanser in nachtclubs, verkoper in een bloemenwinkel en boekwinkels tot filosofiedocent, om maar een bonte verzameling van mogelijke momenten te noemen die zich na mijn kindertijd in de Zweedse bossen hebben afgespeeld.’ In al die fases van haar leven las ze boeken. Veel boeken. Over de rol van literatuur in het leven, en in haar eigen leven, gaat dit boek, dat veel genres in zich verenigt: ‘Het zit een beetje in tussen filosofie, zelfhulp, literatuurbeschouwing en het is ook nog heel persoonlijk.’ Ze legt uit waarom niet alleen Kafka en Virginia Woolf belangrijk voor haar waren, maar ook Kikker en Pad. ‘Er zijn verschillende beslissende boeken op verschillende momenten. Nog voordat ik zelf kon lezen, las mijn moeder me Alleen op de wereld voor. Dat maakte grote indruk op me. Maar de invloed van taal, de macht van taal, daarvan werd ik me heel erg bewust toen ik me op de middelbare school ging verdiepen in Plato. Plato is heel toegankelijk, een perfecte kennismaking met de filosofie. Dat heeft mij heel erg geïnspireerd.’

Sporen

Ze schrijft over hoe veel schrijvers worstelen met het begin van een nieuw boek. Die ene volmaakte openingszin. Gevolgd door de eeuwig knagende twijfel of wat jij te melden hebt, eigenlijk wel interessant en origineel is. Alles is immers al eerder gedaan, en oneindig veel beter. Waarom voelen dan toch zoveel mensen die drang tot schrijven? ‘Als je muzikant wilt worden, moet je eerst oefenen, maar schrijven is iets waar je zomaar mee kunt beginnen. Je hebt alleen pen en papier nodig, of een computer. Het is toch een manier om zin te geven aan het leven. Vroeger waren mensen daar minder toe geneigd omdat alles in een religieuze context werd geplaatst. Je streefde veel meer naar een bepaalde goedheid, en in dat streven lag al een vorm van voldoening en beloning. Nu dat is weggevallen, voelt het leven als een losse flodder. Door het vast te leggen, te transformeren, te sublimeren, geef je er zin aan. Mensen willen sporen nalaten, pas dan heeft het leven zin gehad. Dat is vaak niet eens bewust, maar het is wel een van de drijfveren. Dat verklaart ook de zucht naar roem. Het verlangen om ontdekt te worden. Terwijl geen mens gelukkiger wordt van roem. Eigenlijk is het een heel merkwaardig verlangen. Gezien worden en sporen nalaten heeft niks met geluk te maken.’ De cappuccino is op. Tijd om weer aan het werk te gaan. Ze moet nog een gedicht schrijven voor een romp. Een romp die uit het IJ is opgedoken. Aan het graf van de romp zal straks Jannah Loontjens staan om haar gedicht voor te lezen. Daarna gooit zij de eerste schep aarde op de kist.

 

Mijn leven is mooier dan literatuur

Mijn leven is mooier dan literatuur

**** de Volkskrant

**** De Morgen

**** Opzij

 

‘Loontjens enthousiasmeert.’
**** de Volkskrant

 

‘In Mijn leven is mooier dan literatuur dartelt de Nederlandse filosofe Jannah Loontjens lichtvoetig rond thema’s als schrijversangsten, vrouwenliteratuur, pulp én de autobiografische leugen.’
**** De Morgen

 

‘In elke regel manifesteert zich het plezier van de schrijver.’
**** Opzij 

Mijn leven is mooier dan literatuur

**** de Volkskrant

**** De Morgen

**** Opzij

 
Opzij:

‘Tussen de eerste letter en de laatste punt ondergaat iedere auteur een martelgang. Waarom doet hij dat zichzelf aan, vraagt Jannah Loontjens zich af in haar ‘kleine filosofie van het schrijverschap’.

… Loontjens geeft voorbeelden ten over van schrijvers die inzichten, opluchting, dagdromen of troost in het schrijven vinden. Maar eigenlijk ligt het antwoord met haar boek op tafel, want daarin manifesteert zich in elke regel het plezier van de schrijver en de liefde voor en ongebreidelde nieuwsgierigheid naar de mogelijkheden van taal en filosofie.

 

De Volkskrant:

‘Ze benoemt haar eigen twijfels en ontwikkeling als schrijfster en spiegelt haar bevindingen en ervaringen aan haar literaire helden (vooral Kafka, Proust en Woolf). Maar juist ook haar andere voorbeelden – het jeugdboek Kikker en Pad, de invloed van Oprah Winfrey’s Bookclub en de bizar onrealistische en daardoor geloofwaardige constructie van de film The Hours – geven een goed beeld van wat literatuur vermag. Loontjens enthousiasmeert tot meer vragen.’

Lees hier de hele bespreking in de Volkskrant, geschreven door Simone van Saarloos.